การบริหารจัดการระบบสื่อความหมายพรรณไม้เพื่อการท่องเที่ยวที่ยั่งยืนในพื้นที่อุทยานธรณีโลกสตูล

หลักการและเหตุผล

           อุทยานธรณีโลกสตูล เป็นแหล่งท่องเที่ยวทางธรณีที่ได้รับการจัดตั้งให้เป็นมรดกโลกแห่งแรกและแห่งเดียวในประเทศไทย โดยพื้นที่ครอบคลุมหลายอำเภอของจังหวัด และมีคววามหลากหลายของทรัพยากรโดยเฉพาะอย่างยิ่งซากดึกดำบรรพ์ ทำให้การจัดการท่องเที่ยวส่วนใหญ่มุ่งเน้นนำเสนอการเที่ยวชมซากดึกดำบรรพ์ และการท่องเที่ยวทางทะเล ในขณะที่จังหวัดสตูลยังคงมีแหล่งทรัพยากรที่น่าสนใจอีกมากมาย อาทิ พืชพรรณและภูมิปัญญา ดังนั้นเพื่อเพิ่มศักยภาพทางการท่องเที่ยวบริเวณอุทยานธรณีโลกสตูล ที่มุ่งเน้นเพื่อสนับสนุนการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน การท่องเที่ยวอย่างมีความรู้และส่งเสริมการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติของแหล่งท่องเที่ยว โดยชุมชนจะต้องมีส่วนร่วมในกระบวนการจัดการท่องเที่ยวด้วย โครงการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาการจัดการสื่อความหมายโดยใช้พืชพรรณไม้เด่นเป็นเครื่องมือในการเสนอเส้นทางท่องเที่ยวเชิงนิเวศบริเวณอุทยานธรณีโลกสตูล และถ่ายทอดองค์ความรู้เพื่อสร้างนักสื่อความหมายด้านพรรณพืชในท้องถิ่นผ่านกระบวนการอบรมมักคุเทศก์พรรณไม้ ควบคู่ไปกับการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน รวมถึงการเก็บข้อมูลทางพันธุกรรมของพันธุ์ไม้เด่น 3 สายพันธุ์ เพื่อเป็นฐานข้อมูลสำหรับการอ้างอิง  การดำเนินโครงการจะเป็นการบูรณาการและสร้างความร่วมมือระหว่างนักพฤกษศาสตร์ นักวิจัย และชุมชน การคัดเลือกจุดศึกษาจะพิจารณาจากบริเวณที่มีความต้องการเร่งด่วน ในบริเวณอุทยานธรณีโลกสตูล เช่น กลุ่มอุทยานแห่งชาติ กลุ่มชุมชนที่มีแหล่งท่องเที่ยวทางธรณีมากกว่า 4 จุด การดำเนินการของโครงการจะทำการรวบรวมข้อมูลพรรณไม้ทั้งจากข้อมูลทุติยภูมิ ข้อมูลจากบุคคล ภูมิปัญญาการใช้พรรณไม้ท้องถิ่น รวมไปถึงการสำรวจพรรณไม้ ระบุชนิด จัดกลุ่มตามความลำดับความสำคัญทั้งใช้เชิงการใช้ประโยชน์และเชิงอนุรักษ์ ทางโครงการจะดำเนินการประเมินศักยภาพทางการท่องเที่ยวของจุดศึกษานั้นๆ หากเป็นบริเวณอุทยานแห่งชาติจะประเมินบริเวณที่ได้จัดทำเป็นเส้นทางศึกษาทางธรรมชาติแล้ว หากเป็นแหล่งชุมชนใกล้เคียงอุทยานธรณีจะประเมินจากฐานทรัพยากรพรรณไม้และภูมิปัญญาท้องถิ่น จากนั้นจะทำการวิเคราะห์ข้อมูลและจัดการการสื่อความหมายให้ตอบสนองต่อพื้นที่และความต้องการของชุมชน ข้อมูลพรรณไม้ที่ได้จากการสำรวจจะถูกนำเข้าฐานข้อมูล Navanurak เพื่อการพัฒนาต่อยอด และใช้เป็นเครื่องในการเพิ่มศักยภาพทางการแข่งขันด้านการท่องเที่ยวเชิงนิเวศและการพัฒนาจัดการการท่องเที่ยวที่ยั่งยืน บริเวณอุทยานโลกสตูลในอนาคต

 

วัตถุประสงค์

         1. เพื่อสำรวจชนิดพืชพรรณและใช้เป็นตัวชี้วัดประเมินศักยภาพของเส้นทางศึกษาธรรมชาติ

         2. เพื่อพัฒนาระบบสื่อความหมายพรรณไม้เด่นในการเสนอเส้นทางท่องเที่ยวเชิงนิเวศ บริเวณอุทยานธรณีสตูล จัดลำดับความสำคัญและความอ่อนไหวของไม้หายากเพื่อการอนุรักษ์

         3. เพื่อสร้างปฏิทินพันธุ์ไม้เพื่อประชาสัมพันธ์ผ่านเว็บไซต์การท่องเที่ยวจังหวัดสตูล

         4. เพื่อสร้างเครือข่ายนักสำรวจพรรณไม้ในชุมชนท้องถิ่น

         5. เพื่อสร้างเครือข่ายนักสื่อความหมายหรือมักคุเทศก์พรรณไม้เด่นบริเวณเส้นทางศึกษาธรรมชาติ

         6. เพื่อนำข้อมูลพรรณไม้เด่นบริเวณอุทยานธรณีโลกสตูล ตลอดจนเรื่องราว และภูมิปัญญา เข้าแพลตฟอร์ม Navanurak

 

เป้าหมาย

         1. ชุมชนตระหนักถึงศักยภาพทางการท่องเที่ยวจากข้อมูลพรรณไม้และเรื่องราว

         2. เพิ่มศักยภาพทางการท่องเที่ยวเชิงนิเวศที่มุ่งเน้นการมีส่วนร่วมของชุมชน ผ่านการนำเสนอข้อมูลพรรณไม้

         3. สมาชิกในชุมชนสามารถเก็บข้อมูลพรรณไม้เบื้องต้นได้

         4. เกิดการกระตุ้นการอนุรักษ์พันธุ์ไม้เมืองสตูล จากการนำเสนอแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศด้วยการจัดการสื่อความหมาย

         5. คนในท้องถิ่นมีรายได้เพิ่มขึ้นจากการเป็นผู้สื่อความหมายพรรณพืชในท้องถิ่นหรือเป็นผลพลอยได้ที่มาจากการท่องเที่ยว

         6. เพิ่มโอกาสในการอนุรักษ์ทรัพยากรพันธุ์พืชหายากหรือใกล้สูญพันธุ์ในท้องถิ่น


ข้อมูล

No. Code การใช้ประโยชน์
ด้านการเกษตรกรรม ด้านอุตสาหกรรมและหัตถกรรม ด้านการแพทย์แผนไทย ด้านการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ด้านโภชนาการ ด้านอื่นๆ
1 LK-001     ในตำรายาไทย ใช้รากอากศ ขับปัสสาวะ แก้ไตพิการ      
LK-003 ปลูกเพื่อป้องกันชายฝั่ง  ใช้ฟอกหนัง นำมาเผาเป็นถ่านหุงต้มได้         
LK-004    ลำต้นนำไปทำเสาเข็มบริเวณน้ำท่วมถึง  น้ำจากเปลือกนำไปล้างแผลและห้ามเลือด แก้ท้องร่วง แก้บิด        
LK-006    ใช้ย้อมผ้า ย้อมสีอวน  เป็นยาอหิวตกโรค       
LK-007    รากผสมน้ำขิงใช้พอกแก้บวม แกนนำไปเผาไฟเป็นส่วนผสมยาขับลม         ยางมีพิษ ใบแห้งบดให้ละเอียดใช้วางยาปลา  
LK-008  ปลูกเพื่อช่วยการพังทลาย      ของดิน ปลูกเพื่อตรึงไนโตรเจนในดิน   เป็นไม้ประดับตกแต่ง สามารถเพาะพันธ์ขายได้    
LK-009  ปลูกเพื่อเป็นไม้ประดับ            
LK-012      รากต้มกินเป็นยาบำรุงขับปัสสาวะ ใบบดผสมน้ำทานแก้ต่อมทอลซิลอักเสบ        
LK-014      แก้อาเจียน ลดไข้ ปวดศรีษะ แก้เบาหวาน       
10  LK-015  เป็นไม้เนื้อดีนิยมใช้กันมีการขยายพันธุ์เพื่อเป็นพืขเศรษกิจ  เป็นไม้เนื้อดีใช้ในงานช่างไม้ต่าง  แก่น ผสมยาบำรุงโลหิต เปลือก ต้นน้ำล้างแผลและสมานแผล       
11 LK-017      รากต้มกินเป็นยาบำรุงขับปัสสาวะ ใบบดกรองน้ำทานแก้ต่อมทอมซิลอักเสบ       
12  LK-019      ใช้ทุกส่วนต้มรวมกันเป็นยาหม้อ ดอกและผลกินสดแก้ตามในปาก ใบตำมารักษาฝี เกลื้อน        
13  LK-020  ขยายพันธุ์เพื่อการค้า  ใช้ในงานก่อสร้าง      ผลใช้ทำขนม   
14  LK-021          นำมาทำอาหารหลายอย่างเช่น ต้มกะทิ แกงส้ม    
15  LK-022      ใบตำพอกแก้เคล็ดขัดยอก ฟกบวม     ยอดอ่อน นำมาลวกกินเป็นผักกินกับน้ำพริก    
16  LK-023    เนื้อไม้ใช้ทำเครื่องมือประมงพื้นบ้าน         
17  LK-025      เป็นยาสมานแผลโดยใช้เปลือก ดอกใช้บำรุงสตรีหลังคลอด ใช้ช่วยระบบอาหาร       
18  LK-026  ปลูกเพื่อขายดอกและใบ ประดับตกแต่งบ้าน    เป็นยานอนหลับ แก้วิตกกังวล ขับปัสสาวะ เพิ่มความตึงกล้ามเนื้อ     นำมาประกอบอาหาร แกงกับกะทิ + เนื้อสัตว์ (นิยมใส่เนื้อปลาย่าง)   
19  LK-028  ปลูกเพื่อเป็นไม้ประดับ       เป็นไม้ที่มีอยู่ในพุทธประวัติ "โพศรีมหาโพ"     
20  LK-029  ไม้เป็นไม้เนื้อแข็งทำเสา หมอนรางรถไฟ ทำเครื่องดนตรี ปลวกไม่ขึ้น  เปลือกใช้ทำเชือก รากใช้ย้อมสีผ้าให้สีเหลือง   แก่น นำมาบดเป็นผงสีเหลือง "ปวกหาด" ผสมกับน้ำมะนาวกินก่อนอาหารแก้ปวดหลัง เมื่อดื่มเข้าไปแล้ว 2 ชม. ให้กินดีเกลือเพื่อถ่ายพยาธิ แก้ท้องผูก, ท้องอืด , ท้องเฟ้อ     สารสกัด- ลดอาการผมร่วง กระตุ้นการหงอกของเส้นผม แก้โรคเริม รักษาโรคผิวหนัง ลดความคล้ำของเม็ดสี   
21  LK-031  เนื้อไม้ใช้ในงานก่อสร้าง     แก้อาการท้องอืดท้องเฟ้อ    ใบมีรสเปรี้ยว นำมาประกอบอาหารได้    
22  LK-032  ปลูกเป็นแนวกันคลื่น อนุบาลสัตว์น้ำ  ไม้ใช้ในงานก่อสร้าง ทำเสา ทำไม้พื้น  น้ำจากเปลือกใช้ล้างแผล หรือนำมาดื่มแก้ท้องร่วง       
23  LK-033      แก้บิด แก้ท้องเสีย แก้รำมานาด ปากอักเสบ รักษาเหงือก    มีสารแทนนินใช้ปรุงยา   
24  LK-034            ราก เปลือกใบ มีสารพิษทำอันตรายต่อหัวใจ 
25  LK-035  ปลูกเพื่อขายผล        เป็นผลไม้พื้นเมืองของภาคใต้ นิยมนำมาทำให้เป็นขนมข้าวเหนียวทุเรียน    
26  LK-036  ปลูกเพื่อขายเป็นผลไม้    กินเป็นยาเพื่อช่วยย่อยอาหาร แกโรคลำไส้ มีวิตามินซีสูง       
27  LK-037  ปลูกเพื่อขายผลมะมุด  ยางของมะมุดใช้เป็นสีสัก (คาบสมุทรมลายู)  ใบใช้เป็นยาลดไข้ เมล็ดใช้เป็นยาฆ่าเชื้อราบางชนิด    ผลมะมุดนำมาปรุงรสอาหารได้ แกงส้ม แกงเหลือง ยำ ทำน้ำพริก    
28  LK-038  เป็นผลไม้กินผลสุก ขายในท้องตลาด  ผลไม่สุกช่วยให้ชุ่มคอ ขับและละลายเสมหะ เปลือกต้นแก้โรคผิวหนัง          
29  LK-040 ปลูกเพื่อขายใบเล็บครุฑ    ใบพอกแผลแก้อักเสบ พอกแก้โรคผิวหนัง ทำน้ำมันหอย  ลำต้นต้มต้มดับพิษร้อน     สามารถทำอาหารได้ ใบเล็บครุฑชุปแป้งทอด   
30  MA-001  มีการปลูกเพื่อเก็บใบ ดอก ผล ขายเป็นผักในท้องตลาด    เป็นยาบำรุงร่างกาย ใช้รักษาหลายโรค เช่น แก้ฟกช้ำ ช้ำใน แก้การนอนไม่หลับ    ดอก ใบ ฝัก สามารถกินสด และนำมาแกงได้หลายอย่าง แกงส้ม ต้มกะทิ ผัดน้ำมันหอย    
31  MA-002  เป็นพืชเศรฐกิจท้องถิ่นภาคใต้ ขายใบ ปลูกช่วยอนุรักษ์ดิน     ยางดอกทาลอกฝ้า ทุกส่วนของผักเหลียงช่วยบำรุงร่ายกาย    มีวิตามินสูง บำรุงสายา    
32  MA-003  ปลูกเพื่อขายในตามท้องตลาดมีราคาสูง    เป็นแก้อาการขาดน้ำ บำรุงสายตา ต้านมะเร็ง    สามารถนำมาประกอบอาหารได้มีรสชาติอร่อย    
33  MA-004  ปลูกขยายพันธ์เพื่อขยายต้นเป็นผักพื้นบ้าน    เป็นยาบำรุงร่างกาย ใช้เป็นส่วนผสมยาธาตุขับลมในลำไส้ ถอนพิษไข้     เป็นเครื่องปรุงอาหารให้รสเผ็ด มีกลิ่นหอม ดับกลิ่นคาวได้    
34  MA-005  ปลูกเพื่อขายในท้องตลาด เป็นที่นิยมภาคใต้     ใบนำต้มกินน้ำ ช่วยแก้ไข้ตัวร้อน  มีใยอาหารสูงมาก ช่วยระบบขับถ่าย    ใบมีสรรพคุณทางยา เช่น บำรุงสายตา แก่โรคโลหิตจาง นำมาประกอบอาหารได้หลายอย่าง กินกับน้ำพริก    
35  MA-007  มีการขยายพันธ์เพื่ออนุรักษณ์  (เป็นไม้หายาก)   ใช้ในงานก่อนสร้างต่างๆ เป็นไม้เนื้อดี ลายไม้สวย         
36  MA-012      เป็นยาสมุนไพร บำรุงร่างกาย ถ่ายพยาธิตัวกลม แก้โรคลำไส้ เพิ่มสมรรถภาพทางเพศ       
37  TW-003  ขยายพันธุ์ขยายเพื่อธุรกิจ ปลูกเพื่อประดับตกแต่งบ้าน           
38  TW-004  เพื่อขายผลอ่อน และผลอ่อนตากแห้ง เพาะขยายพันธ์เพื่อการเกษตร        เป็นเครื่องใช้ปรุงรสอาหาร สามารถกินผลสด กับน้ำพริก ใช้เป็นส่วนผสมในอาหาร   
39  TW-005      เป็นยาชูกำลัง บำรุงโลหิต เพิ่มสมรรถภาพทางเพศชาย       
40  TW-026/1      เป็นยาบำรุงธาตุ อินเดียนำเปลือกและรากมาปรุงยาบำรุงโลหิต แก้ไอ ขับเสมหะ    ใบอ่อนนำมาประกอบอาหารได้ ใบอ่อนกินสดเป็นผักกินกับน้ำพริก นำมายำ หรือ ทำแกงส้ม   
41  TW-026/2     เป็นยาสมุนไพรของมันนิ บำรุงร่างกาย ขับปัสสาวะ ลดพิษไข้       
42  TW-027  มีความสวยงาม มีกลุ่มผู้เลี้ยงเฉพาะกลุ่ม มีราคาสูงในท้องตลาด        กระบอกดักเหยื่อนำมากินสด หรือลวกกินเป็นอาหารโดยรับประทานกับน้ำพริก กระบอกนำมาบรรจุข้าวเหนียวมูนแล้วนำไปนึ่งกินเป็นขนม    
43  TW-028 ขยายพันธุ์เพื่อขายเป็นธุรกิจ มีกลุ่มคนที่นิยมเฉพาะกลุ่ม มีราคาสูง        กระบอกกินสดได้ กินกับน้ำพริก กินกับขนมจีน ข้าวเหนียวมูนมาใส่ ในกระบอกเอาไปนึ่งประมาณ 10 นาที จะได้ขนมหม้อข้าวหม้อแกงลิง   
44  TW-029  ขยายพันธุ์เพื่อขายเป็นธุรกิจตามร้านต้นไม้ มีกลุ่มผู้กลุ่มเป็นกลุ่มเฉพาะ เป็นไม้ประดับ         กระบอกสามารถนำมากิน เป็นผักรับประทานกับน้ำพริก กินกับขนมจีนนำมาใส่ข้าวเหนียวมูนเป็นขนม (ข้าวเหนียวมูนหม้อข้าวหม้อแกงลิง)    
45  TW-030  มีการขยายพันธุ์เพื่อขายเป็นธุรกิจ มีกลุ่มผู้ปลูกเฉพาะกลุ่ม         กระเปาะกินเป็นผักกินกับน้ำพริก กินกับขนมจีน นำมาใส่ข้าวเหนียวมูนทำเป็นขนม    
46  TW-031  มีการปลูกเพื่อขยายต้น มีตลาดรับซื้อต้นคลุ้มเพื่อนำไปใช้สาน        นำมาสานเป็นงานฝีมือ มีราคาที่สูง  เช่น ฝาชี หมวก กระเป๋า   
47  TW-032  มีการขยายพันธุ์เพื่อจำหน่าย  เป็นไม้ประดับที่สวยงามและเป็นที่นิยม            
48  TW-035  ปลูกเป็นไม้ประดับตกแต่งบ้าน           
49  TW-036      รากต้มกินเป็นยาชูกำลัง แก้กระษัย    เป็นส่วนผสมในยาชูกำลัง เครื่องดื่มชูกำลัง   
50  TW-037  มีการขยายพันธุ์เพื่อขายเป็นไม้ประดับมีราคาแพง มีดอกสวยงาม           
51  TW-038      หัวสดกินเป็นยาบำรุงกำลัง     ผลสามารถนำมาประกอบอาหารได้หลายอย่าง    

 

ข้อมูลพรรณไม้ที่ได้จากการสำรวจ

Visitors: 12,980